Cây Khôi đốm là gì?

Cây Khôi đốm còn được gọi với những tên khác là Cây khôi tía, Cây khôi nhung, Cây khôi, Đơn tướng quân, Cây xăng sê, Khôi. Tên khoa học là Ardisia silvestris Pitard, thuộc Họ Đơn nem ( tên danh pháp khoa học là Myrsinaceae).

Cây nhỏ cao tới 2m, thân rỗng xốp, ít phân nhánh. Lá tập trung ở đầu ngọn hay các nhánh bên; phiến lá thon ngược dài 15 – 40cm, rộng 6 – 10cm, mặt trên màu lục sẫm mịn như nhung, mặt dưới màu tím đỏ, gân nổi hình mạng lưới, mép lá có răng cưa nhỏ. Hoa mọc thành chùm, dài 10 – 15cm, màu trắng pha hồng tím gồm 5 lá đài và  cánh hoa. Nguồn Cây thuốc!

Phân bố:

Cây Khôi thường mọc hoang ở các rừng rậm, đặc biệt là các tỉnh phía Bắc  như Lào Cai, Lạng Sơn, Quảng Ninh, Vĩnh Phúc, Ninh Bình, Thanh Hóa,… . Ngoài ra còn bắt gặp ở các tỉnh khác như Nghệ An, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Quảng Nam – Đà Nẵng,… .

Bộ phận dùng:

Bộ phận dùng làm thuốc là lá của cây Khôi (Folium Ardisioe Sylvestris) phơi hay sấy khô của cây.

Thành phần hóa học:

Dạ cẩm có chứa thành phần hóa học chính là Glycosid, tanin,… .

Tác dụng – công dụng chung của cây Khôi:

Chữa đau dạ dày, viêm loét dạ dày, hành tá tràng. Tác dụng trung hòa, làm giảm tiết acid dịch vị, làm se vết loét, giúp liền sẹo và vết thương, kích thích lên da non và làm lành dạ dày, tá tràng nhanh chóng.

Theo đông y:

Theo đông y, Khôi vó vị chua, tính hàn đi vào các kinh: Tỳ, vị. Có tác dụng giảm can khí uất, bình can, tiêu độc, kháng khuẩn mạnh và chống dị ứng,… . Chủ trị đau dạ dày, viêm họng, nổi mề đay mẩn ngứa, ghẻ lở, dị ứng, thấp khớp.

Cách dùng: Ngày uống 40 – 80g sắc uống phối hợp với các vị thuốc khác

Một số nghiên cứu khoa học về cây Khôi:

Một số thực nghiệm trên thỏ, chuột bạch và khỉ đã cho thấy kết quả rất khả quan, rằng cây Khôi có tác dụng làm giảm độ axit của dịch dạ dày khỉ; làm giảm nhu động ruột cô lập của thỏ; làm yếu sự co bóp của tim; làm giảm hoạt động tự nhiên của chuột thí nghiệm.

Tại Viện y học cổ truyền khi áp dụng việc sử dụng lá khôi để chữa trị một số trường hợp đau dạ dày và có nhận định sơ bộ như sau: Với liều lượng khoảng 100g lá khôi trở xuống duy trì uống liên tục nhiều ngày thì có thể từ đỡ đau đến hết đau, tạo cho bệnh nhân cảm giác ăn ngủ tốt. Nhưng nếu sử dụng tăng liều 250g/ngày thì lại khiến cho bệnh nhân mệt mỏi, người uể oải, da tái xanh. Do đó, có thể thấy rằng. Chỉ khi sử dụng đúng liều lượng, cách thức thì khôi tía mới phát huy được tối đa công năng trong việc hỗ trợ điều trị bệnh dạ dày.

Ngoài ra, tại bệnh viên quân y 108 cũng đã thực nghiệm trên một số bệnh nhân và chỉ ra rằng cây Khôi có tác dụng giảm các triệu chứng viêm loét dạ dày: đau tức, khó tiêu, ợ hơi… đến 80 -100%, nồng độ dịch vị giảm về mức bình thường. Tuy nhiên, nghiên cứu này mới thực hiện ở quy mô nhỏ  nên khó có thể đánh giá khách quan, chính xác tác dụng của cây Khôi.

Một số bài thuốc có cây Khôi:

Bài thuốc điều trị viêm phế quản và viêm họng:

Bột nếp nghiền nhỏ, thêm vào lượng mật ong vừa đủ + 100g lá khôi tía. Lá Khôi băm nhỏ, nấu với 1 lít nước cho sôi, sau đó bỏ bã và đun cho nước sền sệt. Thêm mật ong và bột nếp trộn đều làm thành 20 viên hoàn. Mỗi ngày ngậm 2 viên, dùng liên tục trong 3 – 4 ngày.

Chữa viêm loét dạ dày tá tràng, đau vùng thượng vị, bụng đầy chướng, ợ hơi, ợ chua:

Bài 1: Lá khôi, Chút chít mỗi vị cân lấy 10g + Bồ công anh, Nhân trần, Lá khổ sâm mỗi vị 12g. Tán bột mỗi ngày uống 30g với nước sôi để nguội.

Bài 2: Lá khôi, Bồ công anh mỗi vị 20g + Khổ sâm, Cam thảo nam 16g + Hậu phác, Hương phụ, Uất kim mỗi vị cân lấy 8g. Sắc uống mỗi ngày một thang. 

Bài 3: Lá khôi 25g + Mẫu lệ, Thảo quyết minh mỗi vị cân lấy 20g + Ô tặc cốt 15g. Đem tất cả các vị thuốc này sao vàng hạ thổ, tán bột mịn, ngày uống 3-4 lần, mỗi lần 1 muỗng cà phê.

Bài thuốc trị chứng mề đay mẩn ngứa do huyết trệ:

Đương quy vĩ, xích thược và đan bì mỗi vị 10g + thổ phục linh, cỏ nhọ nồi, sài đất và kim ngân hoa mỗi vị 12g + lá khôi tía 15g + núc nác 8g. Đem các vị đi rửa sạch rồi sắc lấy nước uống, ngày dùng 1 thang.

Bài thuốc trị chứng phát ban do phong nhiệt:

Nhẫn đông đằng, thương nhĩ tử, lá khôi nhung và thổ phục linh mỗi vị cân lấy 20g. Đi rửa sạch rồi cho vào sắc lấy nước uống, mỗi ngày dùng 1 thang.

Bài thuốc chữa mẩn ngứa, mề đay và dị ứng:

Bài 1: Tầm phỏng và lá khôi mỗi vị cân lấy 100g. Đem các vị sắc lấy nước uống, đồng thời có thể nấu thêm lá khôi và dùng nước tắm hàng ngày.

Bài 2: Hái lấy 10g lá khôi tía, rửa sạch rồi băm nhỏ và thêm vào khoảng 400ml nước, bắc bếp sắc đến khi còn lại 100ml. Chia nước sắc thành 2 lần uống và nên dùng hết trong ngày.

Bài 3: Chuẩn bị ké đầu ngựa, lá khôi tía, lá mã đề và kim ngân hoa mỗi vị 12g, đơn đỏ 25g. Đem các dược liệu sắc lấy nước uống, chia đều thành 3 lần và dùng trước khi ăn.

Bài thuốc hỗ trợ điều trị bệnh thấp khớp:

Lá thông 8g + ké đầu ngựa, rễ gối hạc, dây kim ngân mỗi vị 10g + lá khôi tía, lá bạc thau (sao), lá đơn mặt trời mỗi vị cân lấy 12g. Thêm vào khoảng 600ml nước, sắc đến khi còn lại 200ml, đem chia làm 3 lần uống và nên dùng hết trong ngày. Nên dùng trước khi ăn và trước khi đi ngủ. Mỗi liệu trình kéo dài 10 ngày, thực hiện khoảng 3 – 5 liệu trình để nhận thấy cải thiện rõ rệt.

Bài thuốc trị chứng mẩn ngứa do dị ứng:

Đơn nem 10g + đơn lá đỏ, cây đơn kim và lá khôi mỗi vị 15g. Đem các vị đi rửa sạch rồi sắc lấy nước uống, mỗi ngày dùng 1 thang.

Lưu ý:

  • Thảo dược này có thể tương tác với những thuốc bạn đang dùng hay tình trạng sức khỏe hiện tại của bạn. Bạn nên tham khảo ý kiến tư vấn của thầy thuốc hoặc bác sĩ trước khi sử dụng cây sen.
  • Những thông tin trên chỉ mang tính chất tham khảo, tuyệt đối không bốc thuốc theo thang hướng dẫn. Mọi thông tin chi tiết xin liên hệ thầy thuốc hoặc bác sĩ để biết thêm thông tin.

Tham khảo: https://nhathuocthanthien.com.vn

5/5 (1 Review)
Từ khóa: